Birbirine değen iki cisimden birinin, ötekinin hareketine karşı gösterdiği dirence sürtünme denir. Örneğin büyük bir sandık yerde itilmek istenirse, büyük bir dirençle karşılaşılır. Hareket eden ve birbirinedeğen cisimlerde her zaman sürtünme ortaya çıkar.Sürtünmenin iki şekli vardır. Yuvarlanan bir cisme karşı oluşan sürtünmeye yuvarlanma sürtünmesi denir. Bir otomobillastiği ile yol arasındaki sürtünme, bu cinstendir. Bir kitabın sıra üzerinde kayması gibi iki elsim, birbiri üzerinde kayıyorsa, buna da kayma sürtünmesiadı verilir.
Düşünürsek. yaptığımız her işte sürtünme olduğunu anlarız. Yürürken sürtünme ayakkabılarımızın yerde kaymasını önler. Buzda sürtünme az olduğundan. buz üzerinde yürümek zordur. Sürtünme’ aracılığıyla, trenin tekerlekleri raylar üzerinde ilerliyebilir, bir bantlı iletici, tanburlarla döndürülebilir. Sürtünme olmasaydı, çivi ve vidalar işe yaramaz, otomobillerdeki kavrama ve fren düzenleri çalışmazdı. Otomobil lastikleri nde, kavmavı önleyici ve yolu kavrayıcı girintiler vardır. Lastikler düz olsaydı, otomobiller kayardı ve kontrol edilemezdi.
Hava ile uçak arasında da sürtünme vardır. Bir uzayaracı, yolculuğundan dönüşte atmosfere girince, sürtünme nedeniyle, dış yanı ısınarak kırmızı renk alır. ısıtmak için ellerinizi birbirine sürtünce.
sürtünmeyle ısı oluştuğunu anlayabilirsiniz. Makinelerde, sürtünmeden doğan ısı fazladır ve tehlikelidir. Bunu azaltmak için, hareketli parçalar arasında ince bir yağ tabakası vardır. Bu yağ hareketi kolaylaştırır ve çıkan ısıyı azaltır. Paslı bir bisikleti kullanmak zordur. Çünkü yağsızdır ve sürtünmeyi yenmek için büyük bir enerji harcamak gerekir.
Sürtünmeyi azaltmanın bir başka yolu, bilyalı yataklar kullanmaktır. Bilyalı yatak dingille tekerlek arasına konulan, sert çelikten bilyalardan oluşan bir düzendir. Tekerlek, bilyalar üzerinde, bilyalar da dingil üzerinde dönerler. Böylece, tekerlek ve dingil arasında doğrudan doğruva sürtünme olmamış olur. Yıllarca önce, bir kere harekete başlayınca hiç durmayacak makineler düşlerımiştir. Fakat sürtünme tam olarak ortadan kaldırılamıyacağı için, böyle bir makine yapılamamıştır.


Yorumunuzu Bırakın

Yazan admin
Tarih: 4th Nisan 2009
Kategori: