Sargı, kanamayı kontrol altına almak, enfeksiyonu önlemek ve akıntıları emmek için yaraların üzerine konan koruyucu bir örtüdür. Bütün sargılar, yaranın üzerini örtüp 2,5 cm. dışına taşacak genişlikte, mümkünse steril olmalı ve enfeksiyona neden olan mikropları (bakterileri) taşımamalıdır. Sargı, emici de olmalıdır, çünkü ter kurumazsa yara çevresindeki deri nernlenerek pişer.
Bu da bakterilerin çoğalmasını teşvik ederek iyileşmeyi engeller. Tüylü kumaşlar hiçbir zaman doğrudan doğruya yaranın üzerine konmamalıdır; çünkü, lifleri yaraya yapışır. Sargı, kanın pıhtılaşmasını kolaylaştırarak iyileşme süresine yardımcı olur. Sargı her ne kadar yaraya yapışıp sonra ayrılması zor durumlara neden olursa da, faydaları, ayrılırken yapacağı zararlardan çok daha fazladır.
Sargı kanla hemen kirlenmişse onu çıkarmayıp, üzerine bir başka sargı ya da sargılar konmalıdır.
SARGI UYGULANMASINDA GENEL KURALLAR:
•Mümkünse sargı uygulamaya başlamadan önce elinizi iyice yıkayınız.
•Yara pek büyük değilse ve kanama kontrol altına alınmışsa sargıyı uygulamadan önceyarayı ve çevresini temizleyiniz.
•Yaraya ya da sargının yarayla temas edecek olan kısmına elinizi sürmeyiniz.
•Yaraya ya da sargıya doğru hiçbir zaman öksürmeyiniz.
•Gerekiyorsa yapışkan olmayan sargılar, kanamanın durmasına yardımcı olması ve akıntıları emmesi için konulan pamuk tamponlar, sargının iyice dışına taşmalı ve bir bant1a tutturulmalıdır.
•Sargı, siz tutturmadan önce kayarsa onu değiştiriniz, çünkü çevredeki deriden mikrop kapınış olabilir.
•Sargıyı daima dosdoğru yaranın üzerine koyunuz, hiçbir zaman etraftan kaydırarak üzerine getirmeyiniz.
BAZI SARGI ÖRNEKLERİ:
1.Kolu hafifçe kıvnlmış bir durumda tutan bir dirsek sargısı. Sargı, dirseğin bir altından bir üstünden geçecek şekilde sarılır.
2.Bir el sargısı, elin üstünden ve bilekten döndürülerek sanlır.
3.Bir parmak sargısı. Sargı, parmağın etrafına sarıldıktan sonra bilekten geçirilerek sağlamlaştınhr .
4.Topuk sargısı, dirsek sargısı gibi sanlır.
5.Askı, yaralı elin içinde kalmasını sağlayacak olan üçgen bir bez ile yapılır.
SARGI ÇEŞİTLERİ:
YAPIŞKAN SARGILAR: Daha çok “plaster” olarak bilinen bu sargılar, yapışkan bir zemin üzerine emici bir gazlıbez ya da selloz tampondan oluşurlar. çoğunun yapışkan zemini su geçirir şekilde yapılmıştır. Deriden buharlaşan nemin çıkıp gitmesine imkan verirler. Su geçirmeyen plasterler sadece yiyecek işleriyle uğraşanlar tarafından kullanılmalı ve birkaç saatten fazla tutulmamalıdır.
Bütün plasterler steril ambalajlar içerisinde satılır ve çok çeşitli şekilde ve büyüklükte olanları vardır.
Yaranın çevresindeki derinin temiz olduğundan daima emin olmalısınız ve yapışkan sargıyı uygulamadan önce yapıştıracağınız yeri kurulayınız; aksi takdirde yapışmaz.
STERİL İLAÇSIZ SARGILAR:
Bunlar, ince gazlıbezlerle silindirik bantlara tutturulmuş pamuk tamponlardan oluşur.
Steril sargılar, büyük yaralarda tercih edilen ilk yardım sargılarıdır. Eğer mevcutsa başka yaralarda da çeşitli şekillerde sargı veya bant olarak kullanılmalıdırlar. Çeşitli şekil ve büyüklüklerde yapılan steril sargılar daima koruyucu ambalaj la ra konup kapatılmıştır. Ağzının mührü bozulmuş steril sargıları kullanmayınız.
GAZLI BEZ SARGILAR:
Bunlar yumuşak, katlanabilir gazlıbez katmanlarından oluşan bir büyük yara örtüsüdür. Gazlıbez sargıları sadece ömeğin yanık üzerinde, hafif bir örtü gerektiğinde ya da steril ilaçsız sargıların bulunmadığı yerlerde kullanılır. Eğer steril sargı yerine kullanıyorsanız, gazlıbezi pamuk tamponla kaplayıp yapışkan bantla ya da bastırılmaya gerek varsa sargıyla tutturunuz.
YAPIŞKAN ŞERİT:
Bantların bulunmadığı ya da uygulanmaları zor ya da yararlı olmadığında, yaraların üzerine yapışkan olmayan örtüleri tutturmak için yapışkan şerit parçaları kullanılır. Bunlar değişik uzunluktadırlar.
O ANDA BULUNAN SARGILAR:
Bazı acil durumlarda hazır sargılar bulunmayabilir ve el altında ne varsa onu sargı olarak kullanmak zorunda kalabilirsiniz. Temiz bir mendilin iç tarafı, yeni yıkanmış bir havlu ya da çarşaf parçası ya da temiz kağıt mendillerden oluşan bir tampon gibi kuru, temiz, emici her şey kullanılabilir. Pamuk, keten tiftiği, yünlü ya da lifli maddeleri doğrudan doğruya yara üzerine koymayınız, lifler yaraya girebilir.
O anda bulunan sargılar, ele ne geçerse onunla, örneğin katlanmış bir atkıyla sarılıp bağlanabilir.
EL-AYAK SARGILAR:
Elin sargılanmasında kullanılan yöntem, ayağın sargılanmasında da kullanılabilir.
•Kazazededen, elini, avucu yere dönük olarak tutmasını isteyiniz. Sargının ucunu bir tur sararak bileğe tutturunuz.
•Bant kafasını elin tersinden küçük parmağın dibine doğru çapraz geçirerek, avuç içinden dolaştırıp tırnak diplerinden geçecek şekilde parmaklara sarınız.
•Bant kafasını küçük parmağın tırnak dibinden, tekrar avuçtan dolaştırıp çaprazlama bileğe doğru geçirip elin tersine getiriniz.
•El örtülene kadar bu sekiz rakamı çizen sarımları sürdürerek bilekte spiral bir sarımla bitirip ucunu tutturunuz.
•Dolaşımı denetleyiniz.
ve tekrar parmağın üzerine gerisin geri itiniz. Böylece ikinci gazlıbez tabakasını da parmağa geçirmiş olacaksınız. Uygulayıcıyı çıkarınız.
Dikkat: Gazlıbez tüpünü iki kezden fazla çevirmeyiniz, dolaşımı engelleyebilirsiniz.
•Gazlıbez tüpünün ucunu yapışkan banda tutturunuz.
TÜP BİÇİMLİ SARGILAR:
Dikişsiz gazlıbez rulolarından yapılan bu sargıların uygulanması geleneksel sargı bantlarına göre birçok bakımdan daha kolay ve çabuk olmaktadır. Bununla birlikte bunlar daha pahalıdır ve özel bir uygulamayı gerektirir.
•Tüp biçimindeki gazlıbezden, örtülecek alanın uzunluğunun yaklaşık iki buçuk katı uzunlukta kesiniz. Sonra bu gazlıbezin tamamını uygulayıcıya tatbik ediniz.
•Uygulayıcıyı, parmağın üzerindeki sargıya yavaşça geçiriniz. Gazlıbezin ucunu bir elinizle tutarak öbür elinizle uygulayıcıyı geri çekiniz. Gazlıtüp, parmak üzerinde kalacaktır.
•Gazlıtüpün ucunu tutmaya devam ederek uygulayıcıyı biraz geri çekip bir iki kez çeviriniz.