Planör, rnotorsuz bir hava taşıtıdır. Martı doğal bir planör gibidir. Kanatlarını çırpmadan. süzülerek uçar. Kanatlarını çırpmak yerine, havanın görülmeyen akımlarından yararlanarak kuvvet harcamadan hareket eder. Planör de motoru olmayan bir uçaktır. Hava akımlarından yararlanarak, bir martı gibi uçar.Yüzyıllar öncesinden beri, insanlar, kuşlar gibi uçmaya çalışmışlardır. Araştırmacılar, kanatlar yapıp kollarına bağlamışlar kuş gibi kanat çırpmayı denemişlerdir. Fakat ne kadar iyi kanat yapılırsa yapılsın, insan kollarını kuşlar gibi hareket ettirerek uçamaz.lnsanın buna uygun bir kas yapısı yoktur. Ayrıca böyle bir iş için solunum ve dolaşım sistemlerinin de daha hızlı çalışması gerekir. Nitekim kuşlarda bu sistemler, insanlara göre çok daha hızlı çalışırlar.
İlk planör modeli 1804 yılında Ingiliz bilgini Sir George Cayley tarafından yapılmıştır. Cayley uçuş bilimi ile uğraşıvordu. Uzun incelemelerden sonra kanatlı iki planör vaptırdı. Ancak yaşlı olduğu için kendisi bunlarla uçarnadı. Fakat 1853 yılında Cayley’nin arabacısı. planörle ilk uçuşu gerçekleştirdi.1891 yılında Alman bilgini Lilienthal kısa bir uzakIığı uçarak aşmayı başardı. Lilienthal kuşların nasıl uçtuğunudikkatle incelemişti. En iyi yolun, martılar gibi kanat çırpmadan uçmayı denemek olduğu görüşündevdi. Bu amaçla yelpaze şeklinde iki kanadı ve bir kuyruğu olan hafif bir çerçeve yaptı. Kuvruk, gövdeyi dengeliyordu ve pilot kanatlar arasına oturuyordu. Lilienthal bu araçla, bir tepeden aşağı doğru uçmayı denedi.
En fazla 300 metre gidebildi. 1896′da, yaptığı bir denemede rüzgarın planötü ters çevirmesi sonucunda 15 metre yükseklikten düşerek öldü.Lilienthal’in planötü. bir kuştan çok bir uçan kerterıkeleve benziyordu. Yalnız kısa uzaklıklara gidebiliyordu.Uçan kertenkelenirı ön ayakları arkasında büyük kanatları vardır. Bir ağaçtan sıçrayınca 15 metreye uçabilir. Wilbur ve Orville Wright, ilk pervaneli uçağın bulucuları olarak tanınırlar. Oysa onlar da önce planör yapıp geliştirmişlerdir. Daha sonra da rüzgar etkisinden bağımsız olarak uçabilecek bir uçak yapmayı denemişlerdir.Wright kardeşlerin yaptığı ilk planör projesi pek güven verici değildi. Bunun üzerine, bir hava tüneli yaparak, çeşitli kanatlı planör örneklerini bilimsel olarak incelediler. Sonunda, rüzgara karşı denetlenebilen bir tip geliştirdiler.
Wright kardeşlerin ilk planörleri, kuvvetli bir fırtınada dengesini yitiriyordu. Çok geçmeden kanatların eğimini değiştirince planörün yeniden dengesini bulduğunu saptadılar. 1902 yılında, martının kanatları gibi, eğri kanatlı bir planör yaptılar. Bu planör ters dönmeden güvenli bir şekilde uçabiliyordu. Gerekli olan tek şey, hep ileri doğru hareket sağlamaktı. Bunun için de bir motor ve pervane takmak düşüncesine vardılar.
Modern planörler. motorsuz olarak uzak yerlere uçabilirler. Bu plariörlerde yükselticiler ve dümen bulunur. Bu şekilde, yukarı ve aşağı yönelebilir ve yön değiştirebilirler. Pilotun kontrolu, küçük bir pervaneli uçakta olduğu gibidir. Ileri geri ve yana doğru hareket ettirilerek, planörün yönünü değiştirebilen bir kol (levye) vardır. Döndürmek için de otomobildekine benzer pedallardan yararlanılır. Planör hafif bir malzemeden yapıldığı için rüzgar tarafından kaldırılabilir. Bir otomobil römorku üstünde taşınabilir. Yahut, bir vinç kabloyusla yerde yüksek hızla çekilebilir.
Kuşlar ve planörler. havanın kaldırma etkisiyle yükselirler. Planör pilotu, termal denilen yükseltici hava akımlarını bulmayı öğrenmek zorundadır. Bu. akımlar karalardan yükselir ve bir bulut gibi görülebilirler. Planörler. dik tepeler üzerinde havalanırlar. Bunun nedeni bu tepelerin yanında yükseltici hava akımının bulunmasıdır. Ormanlık yerlerden çok, tarla üstlerinde termaller daha fazladır. Açık alanlar, üstlerindeki havayı daha çabuk ısıtırlar.
Sıcak hava, SOğuk havadan daha hafiftir, bu yüzden yükselir. Sıcak hava yükseldikçe soğur. Fazla nem tutamaz. Nem, küçük su damlaları topluluğu şeklinde bulutları oluşturur. Bulutlar beyaz kümeler şeklinde yükselirler. Bunlara kümebulut (kümülüs) adı verilir. Planör pilotları işte bu bulutları araştmrlar. Ancak çok büyük kümebulutlar da, fırtınaya yol açabilirler. Bu yüzden bunlara vaklaşmavı ancak çok usta pilotlar göze alabilir.Planörle uçmak günümüzde oldukça yaygın bir spordur.lngiltere’de planörcülük kulüpleri vardır 16 yaşını geçen herkes buralara üye olabilir ve planörle uçabilir.
Planörler yüzlerce kilometre uçabilirler. 1970 yılında iki Amerikalı pilot planörle 1 152 km. uçarak rekor kırmışlardır. 1961 yılında da bir planör Kaliforniya üzerinde, 13 km. yükselebilmiştir.Planörlerin ulaşabildikleri en yüksek hız ise saatte 225 km.’dir. Delta uçurtmaları da yeni bir planör tipidir. Pilot, kanatlara yakın olarak takılrnış, sallanan bir yere kavışla bağlanır ve böylece asılır. Bu uçurtma adını, Yunan alfabesindeki delta harfinden alır. Çünkü şekli delta harfi gibi üçgendir. Uçurtmanın çerçevesi üç tane 4 m. boyunda çubuktan oluşur; bunlar ön tarafta bir noktada birleşirler. Delta uçurtmasıyla uç ma sporu, Amerika’da William Bennett ve William Moyes adlı iki Avustralyalı tarafından yaygınlaştırılmıştır. Bennett Kaliforniya’daki Delta vadisi üzerinde 10 kilometre uçarak rekor kırmıştır.
ben size ne soruyorum siz bana ne göseriyosunuz
ceren Hanım,istediğiniz bilgiye ulaşamadınız mı?