Plankton, çok küçük hayvan ve bitkilerin oluşturduğu topluluklara verilen bilimsel addır. Planktonlar göllerin, havuzların yavaş akan ırmakların ve denizlerin üst yüzeylerine yakın yerlerde yüzerler. Bu hayvan ve bitkiler çok küçüktür. Hatta bazıları ancak mikroskop yardımıyla görülebilir. Güçlü akıntdara karşı yüzemezler. Bu nedenle suların yüzeyinde oradan oraya sürüklenirler. Plankton sözcüğü, Yunancada dolaşan anlamına gelen plantos sözcüğünden gelir. Dünyadaki planktonların büyük bir çoğunluğu denizlerde yaşar. Gerçekte denizlerdeki yaşam, planktonlar olmasa bu denli verimli olmazdı. Denizdeki başlıca besin kaynağmı planktonlar oluşturur. Karada oldugu gibi, denizde de sürekli bir beslenme çevrimi vardır. Bütün hayvanlar beslenmek için yeşil bitkilere bağımlıdırlar. Çünki ancak yeşil bitkiler kendi besinlerini yapabilir.Yeşil bitkiler Güneş enerjisinden yararlanarak basit kimyasal maddeleri besinlere dönüştürebilirler. (Yaptıkları besinler karmaşık maddelerden oluşur.İçlerinde karbonhidratlar,yağlar ve proteinler vardır.
Bu besin yapma sürecine fotosentez adı verilir.Hayvanlar kendi besinlerini hazırlayamadıkları için bitkilerin yaptığı besinleri yerler. Bazı hayvanlar da bitki yiyen hayvanları yerler. Böylece bitkilerden, yani üreticilerden başlayıp bitki yiyen (ot yiyen) hayvanlardan geçen ve’ diger hayvanları yiyen (et yiyen) hayvanlara gelen sürekli bir zincir oluşur. Bu zincire besin zinciri adı verilir. Plankton topluluğunun bitkilerine fitoplankton denir. Bu bitkilerden çoğu suyosunu grubundandır. Suyosunlarının diatome adı verilen grubu, fitoplanktonların çoğunluğunu oluşturur. Bunlar tek hücreli mikroskobik bitkilerdir Plankton toplutuğunun % 60′ını oluştururlar.
Plankton topluluğunun hayvanlarına lankton adı verilir.
Bunların da çoğu tek hücreli küçük yaratıklardır. Bunlara örnek olarak ışınlılar ve foraminiterler gösterilebilir. Bu hayvanlar öldükleri zaman, incecikolan kabukları denizin dibinde kümeler oluşturur. Bu kabuklar denizin dibinde büyük alanlar kaplayan sulu bir çamur meydana getirirler. Zooplanktonlarm içinde büyük sayıda kamçılj vardır. çoğu kez bunlar o kadar çoktur ki suyun rengi parlak bir kırmızı ya da sarı olur. Kabukluların (ıstakoz ve karides türünden havvanlann) çoğu zooplanktonlara aittir. Kopepod adı verilen karidese benzeyen kabuklular denizlerin yüzey sularında bulunur. Planktonla beraber oradan oraya giden denizanası gibi daha büyük hayvanlar da vardır. Bazı hayvanlar ise yaşamlarının sadece birbölümünü zooplankton olarak geçirirler. Bunlar, deniz kestanesi, balık, ıstakoz ve yengeç gibi hayvanların kurtçukları,yani yavrularıdır.Planktonlar denizlerde yaşayan diğer hayvanlar için zengin bir besin kaynağıdır.
Karada olduğu gibi, denizde de bazı bölgeler diğerlerine oranla daha zengindir. Daha verimli olan bu bölgelerde daha büyük sayılarda fitoplankton vardır. Fitoplanktonun çok olduğu yerler zooplankton bakımından da zengindir. Zooplanktonlar fitoplanktonları yerler. Diğer deniz hayvanları, örneğin balina, mürekkepbalığı ve diğer balıklar ise zooplanktonları ve birbirlerini yerler.
Denizin verimlilik derecesi suyun içindeki besleyici maddelere bağlıdır. Çiftçiler ekinlerinin daha bololması için toprağa gübre koyarlar. Denizlere ise doğalolarak mineral tuzları eklenir. Bu denizdeki hayvan ve bitkilerin çürümesi sonucunda kendiliğinden olur. Ayrıca denizlere ırmaklar tarafından büyük miktarda mineral getirilir. Bu mineral tuzları akıntılarla denizin çeşitli bölgelerine dağılır. Ayrıca, dipteki suların yukarı doğru yükselmesiyle denizin üst yüzeyine de taşınırlar. Soğuk denizler genellikle sıcak tropikal denizlerden daha verimlidir. Bunun nedeni bu denizlerdeki suyun özellikle kış aylarında sık sık rüzgarlar ve fırtınalar tarafından karıştırılmasıdır. Böylece suyun içindeki oksijen ve mineral tuzları sürekli olarak karışır.
Kutup denizleri özellikle verimlidir. Yüzeydeki sular soğuk ve ağır olduğu için sürekli olarak dibe doğru gider. Bu suların yerini derinlerden yükselen sular alır.Bu sular dibe çökmüş olan ölü ve çürümüş balıklar, organizmalar içerdiği için besleyici maddeler bakımından zengindir.Kutup sularında çok sayıda deniz hayvanı vardır. Krill adı verilen özel bir plankton türü kutup sularında, özellikle güney kutbu sularında bol miktarda vardır. Krill karidese benzeyen milyarlarca kabuklunun bir araya gelmesiyle oluşur. Bunların her biri aşağı yukarı iki santimetre boyundadır.Bunlar bol bol miktarda bulunan fitoplanktonların diatomelerini yerler.Balinalar da krill yerler.Bu tür balinalara dişsiz balina adı verilir. Bunların damaklarından aşag. doğru perde gibi sarkan ince uzun kemikli levhalar vardır.
Balina kemiğinden oluşan bu levhalar süzgeç görevi görür ve sudaki küçük hayvan ve bitkileri süzer. Krill ayrıca fok balığı ve çeşitli kuşlar gibi diğer kutup hayvanları için de besin kaynağıdır.
Tropikal bölgelerde, Güney Amerika ve Afrika kıtalarının açıklarında verimli alanlar vardır. Karalardan esen rüzgarlar yüzeydeki suları kıyıdan uzağa doğru iter. Uzaklaşmiş olan bu suların yerini almak için daha derindeki sular yüzeye çıkar. Denizlerin derinlerindeki sular besleyici maddeler bakımından zengindir. Bu besleyici maddeler planktonların yetişmesi için doğal gübre görevi görür. Bu yükselen suların bulunduğu bölgeler çok verimlidir ve buralarda büyük balık sürüleri. örneğin ançuez sürüleri bulunur.
Denizlerdeki sıcak ve soğuk suların birleştiği yerler genellikle çok verimli alanlardır. Böyle alanlarda sular iyice birbirine karışmış durumdadır. Örneğin Newfoundland adasının kıyıları balıkçılık bakımından ün kazanmıştır. Soğuk Labrador akıntısı kutuplardan güneye doğru akar. Bu akıntı. Newfoundland adasının açıklarında sıcak Gulf Stream akıntısıyla karşılaşır. Bu bölge çok verimlidir.
Deniz biyolojisinin en ilginç konularından biri zooplanktonlardır. Bunlar gündüzleri daha derin sulara göç eder, geceleri ise yüzeye çıkarak beslenirler. Deniz biyologları gündüzleri zooplanktonların şiddetli ışık nedeniyle derinlere göç ettiği görüşünde birleşirler. Fakat bu ışığın zooplanktonları neden etkilediği bilinmemektedir. Bir görüşe göre zooplanktonlar balıklardan ve diğer düşmanlarından kaçmak için daha karanlık, derin sulara giderler, sorıra. hava kararınca tekrar yüzey sulara çıkarlar.
Planktonlar gelecekte çok önemli bir besin kaynağı olabilir. Yalnız denizlere zararlı kimyasal maddeler atarak deniz sularını kirletmeye ve buradaki canlıları öldürmeye devam edilirse bu olanak da ortadan kalkacaktır.