Kimyasal tepkimeleri kolaylaştıran maddelere katalizör adı verilir. Yerkabuğunun yüzeyinde sıcaklık oldukça düşüktür. Hidrojen bombası yapılana kadar, Dünya üzerinde Güneşin merkezindeki sıcaklıkla karşılaştırılacak bir şey yoktu. Yeryüzündeki sıcaklıklarda kimyasal tepkimeler, ek güçlerle donatılmadıkça çok yavaş oluşurlar. Canlılar, büyük moleküllerin oluşturulması ve parçalanması, kasları için gerekli enerjinin sağlanması ve daha başka birçok gereksinmeleri için kimyasal tepkimelerden vararlanırlar. Bu tepkimelerin oluşabilmesi ise katalizör adı verilen maddelerin varlığına bağlıdır. Katalizör tepkimeyi denetleyen bir maddedir ve genellikle tepkimeyi hızlandırır. Tepkime sonunda katalizör değişmez, Katalizörler olmadan yaşamın varolabileceği düşünülemez,
Yaprakların yeşil rengini veren klorofil de bir katalizördür, Klorofil, havadan alınan karbon dioksit ve topraktan alınan suyun Güneş ışığının etkisiyle karbonhidratları oluşturması tepkimesini sağlar.
Katalizörleriri çoğu tepkiyen madde molekülleri ile birleşme yeteneğindedir. Böylece kısa bir süre için karmaşık yapılı bir molekül oluşturulur. Daha sonra bu molekül parçalanır ya da başka moleküllerle beraber tepkir. Tepkime sonucu meydana gelen moleküllerin yanısıra, önceki ile eş olan yeni bir katalizör molekülü ortaya çıkar. Oluşan her yeni katalizör molekülü yeni tepkimelerde yer alır.
Katalizörlerin canlılarda görülen önemli bir grubuna enzimler adı verilir.
Enzimler binlerce atom içeren çok büyük moleküllerdir. Ancak tepkiyen moleküller enzim molekülü ile etkin yüz adı verilen belirli noktalarda birleşebilirler.
Enzimlerin çalışması da, başka katalizörlerde olduğu gibi az miktarda engelleyici madde ile durdurulabilir. Engelleyici madde katalizör rnolekülleri ile birleşerek etkin yüzü etkisizleştirir. Günümüzde endüstride de katalizörlerden yararlanılmaktadır. Katalizörlerin kullanılmaması halinde, üretimde aynı verimi sağlamak için çok daha yüksek sıcaklık ve basınç gerekir. Yüksek ısı uygulanması tepkimede yer alan kimyasal maddeler için zararlı olabilir.
Üstün nitelikli petrol üretimi için ham petrolün ayrıştırılmasında da katali zörlerden yararlanılır. Büyük moleküllerin üstün dereceli yakıt oluşturmak için küçük moleküllere parçalanması sırasında ham petrolün ısıtılması gerekir. Katalizör olarak toz alüminyum oksit kullanılır; ısıtma sırasında ayrıştırma ortamına bu katalizör madde serpilir.
Katalizörler ayrıca plastiklerin yapımında da üretimi hızlandırıcı olarak kullanılırlar. Arı bir sıvı olan stiren günlerce hatta haftalarca dinlenmeye bırakılırsa, molekülleri yavaş yavaş birleşerek önemli bir plastik madde olan polistiren molekülleri oluşturmaya başlar. Bu birleşme yöntemine polimerleşme adı verilir. Sıvı stirenin benzol peroksit adı verilen katalizör ile ısıtılmasıyla aynı işlemin daha hızlı oluşması sağlanır.
