Kalkanbezi insan vücudunun boyun kesiminde bulunan küçük bir salgıbezidir. Tiroit de denilir. Gırtlağın hemen altındadır. Kalkanbezi çok önemli bir salgıbezidir. Burada üretilen maddeler, insan vücudunun tüm canlı hücrelerindeki kimyasal süreçleri denetler.
Bazı salgıbezleri ürettikleri maddeleri küçük borular, ya da kanallarla salgılarlar. Bunun örneklerinden biri, ağızdaki tükürük bezidir. Bu bezdeki hücreler ağıza ıslaklığını veren ve tükürük adıyla bildiğimiz sıvıyı salgılar. Bazı bezlerde ise kanal bulunmaz. Bu bezler salgılarını doğrudan doğruya kana salıverirler. İç salgıbezleri denilen bu kanalsız bezlere bir örnek, kalkanbezidir. Öbür iç salgıbezleri hipofiz, böbreküstü bezi ve yumurtalıklardır.
iç salgıbezleri hormon adı verilen maddeleri üretirler. Hormonlar vücutta ulak görevini yaparlar. Hormonlar kan aracılığı ile bütün vücuda dağıtılırlar; çeşitli organlardaki süreçleri denetlerler. Kalkanbezi tiroit hormonlarını üretir. Kalkanbezi bu hormonları, vücutta bu hormonlara bir gereksinme oluncaya kadar depo eder. Bu hormonların yapısında iyot elementi bulunur. Bunun, iyot içeren besinlerden sağlanması gerekir.
Suyun ivot bakımından fakir bulunduğu bölgelerde yetiştirilen besinlerde yeteri kadar iyot bulunmaması olasılığı vardır. Bu da yenilen şeylerin içinde gerektiği kadar ivot bulunmaması demektir. Böyle bir durumda kalkan bez i büyür. Boyunda guatr denen bir şişkinliğe neden olur. Kimi zaman böyle bir bölgede yaşayan insanların çoğu guatrlı olabilir. Yemek tuzuna iyot katmak guatr olaylarını önler.
Kalkanbezi tarafından salgılanan tiroid hormonları bütün vücudu dolaşırlar. Bunlar metabolizma sürecini hızlandırırlar. Metabolizma sürecinde besinlerdeki maddelerin yakılması sonucu vücuda enerji sağlanır, besin maddelerinden vücut dokuları yapılır.
Bazı kimselerin vücutlarında gereğinden fazla, ya da gereğinden az tiroid hormonları bulunur. Hormonların çok fazla olması, ya da gereğinden fazla salgılanması durumunda bu kimse aşırı etkin ve sinirli olur. Dinlenemez ve çok fazla enerji harcar.
Oldukça fazla yemekyer, buna karşılık kilo almaz. Gözleri dışarı fırlar.
Tiroid hormonlarının gereğinden az olduğu durumlarda vücut metabolizması yavaşlar. Böyle bir insan uykulu ve uyuşuk duruma gelir. Bununla birlikte bu kimse tiroit hormon hapları, ya da iğneleri ile kolayca tedavi edilebilir. Bazen büyüme çağındaki bir çocukta böyle bir tedaviye başvurulur. Yeterince tiroit hormonları bulunmaması durumunda çocuğun vücudu ve beyni normal olarak gelişemez.
Kalkanbezi bir başka salgıbezi tarafından derıetlenir. Bu bez hipofiz bezidir. Kanın içinde gerektiğinden az tiroit hormon u olduğu zaman hipofiz bezi kana özel bir hormon salgılar. Bu hormon kalkanbezini daha fazla tiroit hormon u salgı/aması için uvanr. Kanda yeteri kadar tiroit horrnonu olduğu zaman hipofiz bezi bu özel hormon unu salgrlarnavı durdurur. Bir hormon un üretilmesinin, üretilen hormon un miktarı tarafından denetlendiği böyle bir düzene ters itilim mekanizması denir.
Omurgalı hayvanların çoğunda kalkan bez i vardır. Kalkanbezi ikivaşavışhlarda, örneğin serneriderler ve kurbağalarda, bunların gelişmelerinin denetlenmesi için önemlidir. Kurbağalar belli bir gelişme evresinde şekil ve yapı değiştirerek erginleşirler. Bu süreci denetleyen tiroit hormonlandır.