Kaktüs »
Kağıt çok geniş bir kullanma alanı olan bir maddedir. Kağıttan yapılan ürünlerin sayısı binleri aşar.Kağıt yeni bulunmuş bir maddedeğildir. Milattan sonra 105 yıllarında ilk kez Çin’de üretilmiş, çok sonra, Ortaçağda Araplar tarafından Avrupa’ya getirilmiştir. Okuma ve yazmanın artmasından sonra kağıt kullanımı da büyük ölçüde artmıştır. Kağıdın bulunmasından önce insanlar yazılarını taş, kil, bez, ağaç gövdesi ve hayvanderilerinin üzerine vazarlardı. Eski Mısırlılar papirüs adı verilen bir bitkinin gövdesinden elde ettikleri maddeye yazı yazarlardı.
Bütün kağıtların üretim şekli aynıdır. Ağaç ve bitki gibi maddelerden elde edilen ve selüloz adlı bir maddeden oluşan lifler özel kimyasal işlemlerden geçirilerek kağıda dönüştürülür.
Lifler suyla karıştırılarak hamur haline’getirilir. Bu hamur düzgün bir yüzeye yayıldığı zaman içindeki su kurur ve geriye tabaka haline gelmiş olan ağaç lifleri kalır. Işte kağıt, esas olarak budur. Birçok kağıt türleri sadece birkaç lif kalınlığındadır. Kağıt kalınlığı özel ölçülerle belirtilir.
XIX. yüzyıla kadar kağıt yapımı elle gerçekleştirilirdi. Hammaddesi pamuk ve keten artıkları olan bu kağıtların yapımı için artıklar kavnatıhr ve elle yoğurularak hamur haline getirilirdi. Daha sonra sulandırılan hamurun içine tellerden yapılmış bir levha batırılır, hamurun içindeki lifler tellere takılarak kalır ve bir tabaka oluştururdu. Bu lif tabakası iyice kurutularak kağıt elde edilirdi. Çok iyi kalite kii.ğıtlar hala bu şekilde yapılmaktadır. Ancak günümüzde kağıt liflerinin çoğu ağaçdan elde edilmektedir. Kağıt yapımında kullanılan hammaddenin yüzde 97′si çam, ladin ve köknar gibi ağaçlardan elde edilir. Ayrıca kullanılmış kağıtlar da toplanarak yeni kağıt yapımında tekrar kullanılır. Kullanılmış kağıt önce rnakirıelerle parçalanır ve tekrar hamur haline getirilir.
Sonra gerekirse kimyasal işlemlerden geçirilerek üzerinde bulunan mürekkep veya boya gibi istenmeyen maddelerden temizlenir. Hamur yıkanır ve kitap basımı’nda kullanılacak beyaz kağıt yapılacaksa rengi beyazlaştırılır.Günümüzde kullanılmış kağıt ların yeniden kağıt haline getirilmesi çok önemlidir. Bu işlem çevrenin atılmış kağıtlarla kirlenmesini önlediği gibi, kaynakların ziyan edilmemesini de sağlamaktadır, Yeni ağaçlar kesileceğine atılmış kağıtların kullanılması kuşkusuz daha elverişlidir.
Günümüzde kağıt makinelerle üretilrnektedir. Kağıt yapımında kullanılan makineler. genişliği 10 metreye varan kağıtlar yapabilmekte ve dakikada 800 metre kadar kağıt üretebilmektedirler. Kağıt yapımında çok miktarda su kullanılır.
iki tür kağıt yapma makinesi vardır. Bunlardan birincisi silindir
şeklindekikağıt makinesidir. Bu makine telle kaplı olan ve yavaş yavaş dönen bir silindirden oluşur. Hamur lifleri silindirin üzerinde kalır ve buradan silindirin yanında dönen bir bezin üzerine geçerler.
ikinci makine türü Fourdrinier makinesidir.
Bu adı makineyi ilk kez 1800 yılında kullanan Fransız kardeşlerin adından almıştır. Makineyi bulanlar ise Louis Robert adındaki bir Fransız ile Ingiliz mühendis Bryan Donkin’dir. Bu makinenin ana bölümü yatayolarak çok hızlı hareket eden bir tel yüzeydir. Makinenin hızı yapılan kağıdın cinsine göre değişir. Hareket halindeki yüzeyin bir ucundan kağıt hamuru dökülür. Hamur makinenin üzerinde ilerledikçe içindeki su süzülür ve böylece bir lif tabakası oluşur. Bu tabaka kururucu silindirlerden geçirilir. Fourdrinier makineleri silindir makinelerden daha çok kullanılmaktadır.
Kağıt yapımı hamurun hazırlanmasıyla başlar. ilk olarak ormandaki büyük ağaçlar kesilir. Odun haline getirilen ağaç gövdeleri doğrama fabrikalarına götürülerek üstleri temizlenir ve gerekiyorsa daha küçük parçalara ayrılır. Bu odunlardan makine hamuru ve kimyasal hamur olmak üzere iki tür hamur yapılır.
Makine hamurunun yapımı için odun parçaları dönen bir rendeye tutularak ufalanır ve lif haline getirilir. Bu yöntem ucuzdur; ancak iyi kağıt yapımında kulanılmaz. Makine hamuru esas olarak gazete kağıdı yapımında kullanılır. Odunun sadece yüzde 7′si kaybedilir. içinde bulunan linvin adlı madde çıkarılmadığından makine hamuru ife yapılan kağıt kısa sürede parlaklığını ve kuvvetini kaybeder. Eskiyen gazetelerin sararmasının nedeni budur. Makine hamuruna kimyasal hamur veya diğer lifler eklenerek kalitesi düzeltilebilir.
Kimyasal hamur ağacın pişirilmesiyle elde edilir. Ufak parçalara bölünen odunlar saatlerce kavnatılır. Bu şekilde ağacın içindeki her şey eridiğinden lifler ayrılır. Kaynatma işlemi büyük bir kazanda yapılır. Kazanın içindeki sıcaklık 175 dereceye kadar yükselebilir. Basınç santimetre karede 10 kg. kadardır.
Kazanda ağaç parçacıkları su ve bazı kimyasal maddelerin içinde kaynatılır. Bu kimyasal maddeler sodyum hidroksit ve sodyum sülfat olabilir. Kullanılan kimyasal maddeler çevredeki havayı kirletirler ve çok kötü bir koku oluştururlar. Kimyasal hamur kullanma yöntemi üç nedenden dolayı pahalı olmaktadır. ilkin kimyasal maddeler pahalıdır. Sonra ağaç parçalarını kavnatrnak için gerekli ısı ve enerji için harcama yapmak gerekir. Nihayet kullanılan ağacın yarısı kavnarı:a sırasında kaybedilir.
Kağıt yapılmadan önce hamurun temiz olması için yıkanması gerekir. Ayrıca doğal rengi beyaz olmayan hamur beyazlaştırılır. Beyazlaştırma için klor veya oksijen gibi bir kimyasal madde kullanılır. Daha sonra hamur liflerin kalitesini düzeltmek için bir işlemden geçirilir. Bunun için hamur önce lifleri çok ince parçacıklara ayıran bir makirieve atılır. Sonra lifler başka bir makinede kısaltılır.
Son olarak da liflere özel kimyasal maddeler eklenebilir. Örneğin su geçirmemesi istenen ambalaj kağıdının hamuruna şap konur. Öte yandan bazı kağıtlar özellikle su geçirecek şekilde yapılır. Bunun örnekleri kurutma kağıdı ve filtre kağıdıdır. Kağıdın ıslakken de kuvvetli olmasını sağlamak için reçine, arka tarafını göstermeyen kağıt elde etmek için kil kullanılır. Kağıda renk vermek için ise hamuruna boya katılır.
iyi cins kağıt yapmak için bazı başka işlemler gereklidir. Kağıt yüzeyinin daha düzgün olması, kağıdın üzerine binlerce tonluk baskı yapan bir makineye konulmasıyla sağlanır. Kağıdın yüzeyine ayrıca bir cila da sürülebilir. Cila kilden yapılırsa kağıt çok düzgün ve parlak olur. Kuşe kağıdı denen bu kağıt iyi kitapların basımında kullanılır. Zamktan yapılan cila kağıt üzerinde mürekkebin yayılmasını önler. Mumlanmış kağıt su veya yağ geçirmez ve yiyeceklerin paketlerrmesinde kullanılır. Aşındırıcı madde ile kaplanan kağıt zımpara kağıdı olur.
Kağıt tabakaları zamkla üstüste yapıştırılarak normal kağıttan çok daha kalın, ağır ve sert olan karton yapılır. Kağıdın zam kı anarak kullanıldığı başka bir yer de kartonpat adı verilen maddenin yapılmasıdır. Kartonpatın yapımı için, kullanılmış eski kağıtlar hamur haline getirilir ve zamkla karıştırılır. Bu maddeye ıslakken istenilen şekil verilir. Kuruduğu zaman çok kuvvetli olan kartonpat heykel yapımında ve vitrin dekorlarında kullanılır.