Derin deniz hayvanları, Güneş ışınlarının erişernediği derinliklerde vaşavarı canlılardır. Küçük, kabuklu deniz havvanlarından: vaşavan en büyük hayvan mavi balinaya kadar birçok hayvan derin deniz hayvanları arasında yer alır. Karaları çevreleyen denizler başlangıçta sığdır. Bu bölüme kıta sahanhğı denir. Daha sonra 150 metreden 300 metreye kadar değişen bir eğim gösterir;sonra daha da çukurlaşır. Güneş ışınları 1500 metre derinliğe kadar girer. Bu derinliğin ötesinde deniz suyu daima karanlık tır. Bu sulardaki balıkların çoğu sarımtırak kurşuh. renktedir. Çoğunun gözleri görmez. Özel dokunaçlarla yollarını bulurlar. Derinliklerde yaşayan balıkların çoğunun ışık organı vardır. Işık organı çeşitli amaçlarla kullanılır. Bu arada başka balıklarıyakalamak için tuzak görevi yapar; Deniz şeytanının ucu çıkıntılı ve ışık organlı bir omurgası vardır. Omurga balık kamışı; çıkıntı ise olta görevini yapar.
Deniz şey tanına benzeyen fakat ışık organıolmayan birçok deniz hayvanı vardır. Avlanma yöntemleri aynıdır. Bu balıklara oltacı balıklar denir. Bu derinliklerde bitki vetişrnez. Çünkü bitki hücrelerini besleyen enerjiyi oluşturmak için Güneş ışığ: gereklidir. Güneşin avdınlattığı yüzeye yakın kesimde ise birçok bitki yetişir. Bu bitkiler ölünce, büyük ve küçük deniz hayvanlarıyle birlikte ‘dibe çeker ve deniz dibinin zengin, çamurlu toprağına karışırlar. Bu çamurda karalardan denize karışan madenler de vardır. Dipte yaşayan balıkların çoğu bu çamurda bulduklarıyla beslenirler.
Derin denizlerdeki yaşam türleri yüzeye yakın sulardakinden daha azdır. Çünkü yaşama koşulları son derece elverişsizdir. Yiyecek azdır. Sular karanlık ve soğuktur. Yaşama koşullarının elverişsizliği nedeniyle derin deniz dibi hayvanları daha az gelişmiştir.Havvan sayısının az olması, yaşam kavgasını da azaltır. Denizin çok derinliklerinde basınç yüksektir.
Denizin 1000 metre derinliginde basınç bir santimetre karede 100 kilodur. Santimetre kareye ,düşen bu basınç, daha derine inildikçeher metrede bir kilo artin. Derin denizlerde yaşayan bir balık için aynı derinlikte kaldığı sürece, basınç bir sorun değildir. Vücudundaki gazlar ve sıvılar çevresindeki denizle aynı basınçta oldukları için iç basıncı dengelerler. Fakat birden yükseklere çıkarsa vücudundakigazlar genleşirve balık parçalanır. Derindenizlerde rastlanan en büyük hayvan balina ve mürekkep balığtdır. Balinalar 12 kilometre derinliğe kadar inerler. Bu derinlikteki basinç 1200 atmosfer yani yüzeydeki hava basıntından 1200 kat fazladır; ya da bir santimetre kareye 12ooikilodur. Balina denizinderinliklerinden kısa sürede çıkabilir ve vücudu hiç bir zarar görmez.
Balinaların nefes alabilmesi için deniz yüzeyine çıkmaları gerekir. Ciğerleri fazla hava alabildiği halde sık sık su yüzeyine çıkmaları zorunludur. Balinanın derisinin altında bir yağ tabakası vardır. Bu tabaka balinayı sıcak tutar. Balinalar öbür derin deniz hayvanlarına benzemezler. Sıcak kanlıdırlar. Bu nedenle yaşayabilmeleri için belirli bir sıcaklık gerekir.
Balinaların çoğu planktonla beslenir. Plankton suyla sürüklenen küçük organizrnalara verilen addır. Erkek balinalar daha çokderin denizlerde yaşayan mürekkep balıklarıyla beslenirler. Mürekkep balıkları değişik boyda olur. Birkaç santimetre büyüklüğünde mürekkep balığı olduğu gibi, 18 metre boyunda dev mürekkep balıkları da vardır. Bazılarınin vücutlarında ve ince uzun dokurıaçlannda 20′ye yakınışık saçan nokta vardır.
Gagalı yılan balığı okyanusların en derin kısımlarında yaşar. Uzun sivri çenesi çulluk gagasına benzer. Yılanbalığının ağzı küçük sivri dişlerle doludur. Bu dişleri; avını parçalamaktan çok kavramak için kullandığı sanılmaktadır.
Balıklar için en önemli sorun beslenebilmek ve başka balıklara yem olmaktan kurtulmaktır. Besin zinciri uzundur. Deniz dibindeki fosfatları tek hücreli kamçılılar yer. Bunları biraz daha büyük olalı kafadanayaklılar, kafadanayaklıları ise ringa balıkları veya orta büyüklükte başka balıklar yer. Bu balıkları mürekkep balığı, mürekkep balığını ise köpek balığı avlar. Eğer köpek balığı kendi türünden bir balığa yem olmazsa, ölünce vücudu okyanusların dibine çöker ve ayrışır.
Büyük balıkların yanı sıra okyanus dibinde yengeç ve istakoz da yaşar. Bunların kendine özgü avlanma yolları vardır. Bacaklarını ovnatarak dalgacıklar meydana getirirler; bu dalgacıklar küçük organizmaları ağızlarına kadar getirir. Bitkiye benzeyen hayvanlardan deniz şakayığının avını uvuşturan sokucu hücreleri vardır. Su altı fotoğrafçıhği derin deniz hayvanlarının çoğunun, özellikle mürekkep balıklarının etçil olduğunu ortaya çıkartmıştır.
Derinliklerdeki canlıların az oluşu balıkların gövde yapılarını çok etkilemiştir. Herhangi bir ava rastlamak ve onu karanlıklar içinde seçmek zaman zaman ortava.çıkarı bir sorun olduğundan, bütün balıklar bu fırsatı kaçırmayacak yapılarla bezenmişlerdir. Kimisinin çeneleri. kendilerinden 2 misli büyüklerini yutacak kadar açılahilmekte, kimisinin mideleri ise’ 2 misli büyüklerini içine alacak kadar genişleyebilmektedir. Zaman zaman daha yukarılara göç eden derin deniz balıklarının gözleri büyük olur. Buna karşılık derinlerde kalanların gözleri ya çokküçüktür ya da hiç yoktur. Yan çizgi organları, öbüradıyla uzağı duyma organları, deri altındaki kanallarda toplanmış, deliklerlk gövdenin dışına bağlanmıştır.
