Sayılar ve hasaplarla çok uğraşan kimseler sık sık sürgülü hesap cetveli kullanırlar. Bu portatif kompüterler. normal cetvellere benzerler. Fakat uzunlukölçmekte kullanılmazlar; hesap yapmak için kullanılırlar. Bir hesap makinesi kadar kesin hesap yapamamakla birlikte, çok çabuk hesap yapılmasını sağlarlar.
Hesap cetvelleri 30 cm. veya daha fazla uzunlukta olurlar. Cepte taşınabilecek şekilde küçük olanları da vardır. Hesap yapılırken, ortadaki hareketlikısım (dil) ileri geri kaydırılır. Cetvelin üstünde birçok sıralar şeklinde diziimiş sayılar vardır. iki sayının arası, ondalıklar şeklinde bölünmüştür. Cetvelin üstünde, plastik veya camdan, hareketli bir parça (sürgü) bulunur. Sürgü üstünde düşey bir çizgi çizilmiştir. Buna görterge çizgisi denir. Önce, gösterge çizgisinin nasıl kullanıldığını görelim. Resimde gösterilen modern hesap cetvellerinde, cetvelin kenarına yakın ve çok kere A ve B olarak adlandırılan iki sayı sırasıvardır. B sırası, dilin üstündedir, A sırası ise hareketsiz kısımdadır. A ve B’deki sayıların dizilişi. birbirinin aynıdır.Hasap cetvelinin alt kenarında da, C ve D sayı sıraları vardır. Bunlar da birbirinin aynıdır; fakat A ve B’den farklı diziliştedir. C sırası dilde, D sırası hareketsiz kısımdadır.
Hesap cetvelinin gösterge çizgisiyle yapabileceğirniz en kolay hesap, bir sayının kendisiyle çarpımı demek olan, karesini bulmaktır. Bunu bulmak için, ikisi de cetvelin hareketsiz kısımlarında olan A ve D sayı sıralarını kullanırız. Dolayısıyla, diii hareket ettirmek gerekmez. 2,5 ile 2,5′u çarpmak isitvorsak. gösterge çizgisini. D sırasındaki 2,5 sayısı üzerine tam olarak getiririz. Göstergenin bu durumda, A dizisinde gösterdiği sayı, 6,2 ile 6,3 arasındadır. Gerçek değerin kaç olduğunu, tahmin ederiz. Bunu tam tahmin edebilmek için, hesap cetveliyle çok hesap yapıp, alışkanlık kazanmak gerekir. Gerçek değer 6,25′tir. Devamını Oku »