SAĞLIKLI VE GÜZEL YAŞAM

Dağlarda, bir yandan öbür yana açılan delme yollara tünel denir.Tüneller çeşitli nedenlerle yapıIırlar. Bazı tünellerden karayolu, demiryolu ya da denizyolu geçer, bazı tüneller ise yayalar içindir. Şehir ve kasabalara su ileten ya da ürünlerin sulanmasında kullanılan tüneller de vardır. Ayrıca suyun elektrik kuvvetine dönüştürüldüğü hidroelektrik santrallarında da tünellerden yararlanılır. Su bentlerinin yakınında bulunan nehirlerin yolunu değiştirmek için de tünel açılabilir. Altın, elmas ve kömür gibi madenierin çıkarılabilmesi için de uzun ve derin tünellerin açılması gerekebilir. Tüneller ya yüzeye paralel ya da hafif eğimli olurlar. Bazı yeraltı demiryolu tünelleri gerçek anlamda tünelolarak tanımlanamaz. Bunlar kesme ve örtme adı verilen bir yöntemle açılmış olanlardır. Gerçekte yol düzeyinden fazla derinde olmayıp, tünel yol üzerinde geniş bir çukur kazılarak açılırlar. Devamını Oku »

Yapısı küp şeklinde kristallerden meydana gelen tuz, sodyum klorürden oluşmuş beyaz bir katı maddedir.Öte yandan kimyada, asit ve bazlarm tepkimeler sonucu meydana getirdikleri ürünlere de tuz denir. Tuz, insanlar için son derece değerli kimyasal bir maddedir. Yaşam için çok gereklidir. Tuz içermeyen besinlere tuz ilave edilir. Tuz sözcüğü genellikle adi tuzu ya da sofra tuzunu belirtir. Adi tuzun kimyasal adı sodyum klörür, dür. Tuzun, (sodyum klorürün) da kimyasal simgelerden oluşan bir formülü vardır (NaCl). Na,sodyumun CI, klorun simgesidir. Adi tuz,eşit sayıda sodyum ve klor atomu içerir. Sodyum son derece etkin bir metaldir. Klor ise zehirli bir gazdır. Fakat birbirleriyle birleştiklerinde kararlı ve çok dayanıklı bir bileşik meydana getirirler.Yukarıda da belirtildiği gibi, tuz sözcüğü, belirli kimyasal bileşikleri tanımlamada da kullanılır. Devamını Oku »

Tulumba, bir akışkanı hareket ettiren bir makinedir. Dünyadaki bütün tulumbalar birden duracak olsa hayat felce uğrar. Birçok fabrika çalışamaz duruma gelir. Otomobiller hareketsiz kalır. Kentler elektriksiz ve susuz kalır. Bilim adamları, önemli araştırmaları yapamaz. Tulumba, insanoğlunun çok eskiden bulup geliştirdiği önemli bir araçtır. Tulumba, bir akışkanı hareket ettirir. Akışkan bir SiVi veya bir gaz olabilir. En çok hava ve su tulurn. bayla pompalanır; fakat diğer akışkanlar da pompalanabilir. Akışkanlar böylece borulardan geçirilerek yüksek yerlere gönderilir, depolara doldurulur ya da boşaltılır. Canlı balıklar veya kömür gibi katı maddeler de su içinde, pompavla bir yerden bir yere gönderilebilir. Devamını Oku »

Trigonometri, üçgenlerle ilgili çalışmalar yapılan bir bilim dalıdır. Matematik biliminin yan dallarından biridir. Trigonometri sözcüğü Yunancada “üçgenlerin ölçülmesi” anlamına gelir. Bu bilim dalı, üçgenlerin açıları ve kenarlarıyla, bunlar arasındaki bağıntıları inceler.
Bir ırmağın enini üzerinden geçmeden nasıl ölçebilirsiniz? Yahut, tepesine kadar çıkmadan yüksek bir binanın yüksekliğini bulabilir misiniz? Trigonometri, bu tür. problemlerin çözümünde yardımcı olur. Denizciler ve pilotlar da rotalarını belirlemekte trigonometriden yararlanırlar. Trigonometri, uzunlukları, cetvelle veya metreyle ölçmeksizin bulmamıza yardımcı olur. Bu hesaplarda. bilinen uzunluk ve açılardan yararlanarak, bilinmeyen uzunluk bulunur. Bilinmeyen uzunluklar. üçgenler oluşturularak hesaplanılır. Yüksek bir yapının yüksekliğinin bulunmak istendiğini düşünelim. Yükseklik, dama çıkıp, aşağıya bir şerit metre sarkıtarak ölçülebilir. Fakat bu hem güç, hem de tehlikelidir. Bunun yerine, yapının yerdeki gölgesinden yararlanılarak yüksekliği daha kolay bulunabilir. Gölgenin uzunluğu, yerde kolayca ölçülebilir. Bina tepesinden geçerek gelen Güneş ışınlarının yerle yaptığı açı da, sekstan denilen özel bir araçla belirlenebilir. Yapının yüksekliği ve gölgesinin boyu, bir üçgenin iki kenarını oluştururlar. Devamını Oku »

Transistör, elektronik tüplerin elektrik titreşimlerini genişletmekte kullanılan bir aygıttır. Bugün elde taşınabilecek küçüklükte TV alıcıları yapılabilmektedir. Bunun gibi, işitme aygıtları bir gözlüğün kulaklığına sığdırılabilmektedir. Bu aygıtların aslında çok daha büyük olmaları gerekirdi. Bir zamanlar, radyolar bile, taşınamrvacak kadar büvüktü. Televizyonların yüksekliği ise, bir insan boyunun yarısı kadardı.
Boyutlardaki bu küçülme, transister ve benzeri aygıtların bulunmasıyla sağlanmıştır. Modern radyo ve TV alıcılarında yüzlerce hatta binlerce transistör bulunmaktadır: Bunlar, eskiden kullanılan büyük radyo lambalarıyla aynı işi yapmaktadırlar.Transistorlar, lambalardan çok küçüktürler ve çok kere, santimetrenin kesirleri ölçüsündedirier. Cermanyum, siliken. selenyum gibi katı maddelerden vapılırlar. Korunmaları için, küçük metal kutular içine konurlar. içlerinde bir havasız kısım olmasına gerek yoktur. Çok sayıda telle, örneğin radyonun diğer kısımlarına bağlaturlar. Transistorların, radyo lambalarından devraldıkları işlerin en önemlilerinden biri, elektrik akımını kuvvetlendirme işidir. Elektrik akımını kuvvetlendiren düzenlere yükseltici (amplifikatör) adı verilir. Devamını Oku »

Transformatör, elektrik gücünün geriliminde, yoğunluğunda, biçiminde değişiklik sağlar. Suyun akışı yerçekimi kuvvetinin etkisiyle gerçekleşir. Elektrik akımı ise elektron adı verilen küçük taneciklerin hareketiyle oluşur. Elektrik akımını gerçekleştiren kuvvete voltaj adı verilir. Uygulanan voltajın düşük ya da yüksek olmasına göre elektrik akımı zayıf ya da kuvvetli olur.Uzak mesafelere teller aracı lığrvla elektriğin iletilmesinde çok yüksek voltajdan yararlanıl ır. Böylece elektrik kaybı çok az olur. iletim alçak voltajla yapılsaydıkayıp daha çok olurdu. Ancak yüksek voltajlar tehlikelidir. Bu nedenle elektrik akımının uzak bir yere’ iletilmesi istenildiğinde voltaj yüksek bir düzeye çıkarılır, daha sonra kullanım sırasında tehlikesiz olacak bir düzeye indirilir. Voltatdaki bu çeşit değişmeler transformatörlerle düzenlenir.Bir telden geçen elektrik akımı tel çevresinde manyetik bir alan oluşturur. Aynı tel demir bir çubuk üzerine sarılırsa, çubuk kuzey ve güney kutupları olan bir mıknatıs oluşturur. Elektrik akımı arttıkça mıknatısın kuvveti de artar. Manyetik alan mıknatısın kuzey kutbundan başlayarak güney kutbuna davam eden kuvvet çizgileri olarak düşünülebilir. Mıknatıs alanı kuvvetlendikçe, kuvvet çizgilerinin de sayısı artar. Elektrik akımı kesilirse, kuvvet çizgileri de bozunur ve çubuğun mıknatıs etkisi ortadan kalkar.
Elektrik akımı ile oluşturulan mıknatıslara elektromıknatıs adı verilir. Elektromıknatısın metal cisimlere uyguladığı çekme kuvveti elektriğin etkisiyle oluşmaktadır.Olay ters yönde de gerçekleştirilebilir. Bir mıknatıs tel bir bobinin içine yerleştirilirse bobinden akım geçer. Bobinin büküm yerlerinde mıknatısın kuvvet çizgileri kesilir. Bobinden akım geçmesi sağlanır. Devamını Oku »